Pensson yojna 2026
ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਕੀ ਹੈ?
ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਤ ਆਮਦਨ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਸਕੇ।
1. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (NPS)
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਵੈਇੱਛਤ ਯੋਗਦਾਨ ਅਧਾਰਿਤ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
- 18 ਤੋਂ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਲਾਨਾ ਯੋਗਦਾਨ ₹1,000 ਹੈ
- ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ
- 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਟੈਕਸ ਛੋਟਾਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ
ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਲਪ: ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫੰਡ ਨੂੰ ਇਕੁਇਟੀ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਲਚਕਦਾਰਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੋਖਿਮ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
2. ਅਟਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (APY)
ਅਟਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਤਾ:
- 18 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ
- ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
- ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਪੈਨਸ਼ਨ ਰਕਮਾਂ: 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ:
- ₹1,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
- ₹2,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
- ₹3,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
- ₹4,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
- ₹5,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਤੁਹਾਡਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਪੈਨਸ਼ਨ ਰਕਮ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋਗੇ, ਓਨਾ ਹੀ ਘੱਟ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ: ਜੇਕਰ ਗ੍ਰਾਹਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਮਾਨਧਨ ਯੋਜਨਾ (PM-KMY)
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਯੋਗਤਾ:
- 18 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨ
- 2 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੱਕ ਦੀ ਖੇਤੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
- ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ
ਲਾਭ: 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ₹3,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ₹55 ਤੋਂ ₹200 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰਮ ਯੋਗੀ ਮਾਨਧਨ ਯੋਜਨਾ (PM-SYM)
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਕਾਮੇ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ, ਮਿਸਤਰੀ, ਧੋਬੀ ਆਦਿ ਲਈ ਹੈ।
ਯੋਗਤਾ:
- 18 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ
- ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ₹15,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
- EPFO, ESIC ਜਾਂ NPS ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਪੈਨਸ਼ਨ: 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ₹3,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਨਸ਼ਨ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
5. ਵਿਧਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਯੋਗਤਾ:
- 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀ ਵਿਧਵਾ
- ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ
- ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨਾ ਹੋਵੇ
ਪੈਨਸ਼ਨ ਰਕਮ: ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ₹500 ਤੋਂ ₹1,500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ।
6. ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵ੍ਰਿੱਧਾਵਸਥਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ)
ਇਹ ਯੋਜਨਾ 60 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯੋਗਤਾ:
- 60 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ
- BPL ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ
- ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨਾ ਹੋਵੇ
ਪੈਨਸ਼ਨ:
- 60-79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ: ₹500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
- 80 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ: ₹1,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
7. ਅਪਾਹਜ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ
ਇਹ ਯੋਜਨਾ 80% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਪੰਗਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਹੈ।
ਯੋਗਤਾ:
- 18 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ
- 80% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
- BPL ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ
ਪੈਨਸ਼ਨ: ₹500 ਤੋਂ ₹1,500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ (ਰਾਜ ਅਨੁਸਾਰ)
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ:
1. ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ: 65 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ₹1,500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ।
2. ਵਿਧਵਾ/ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ: 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ₹1,500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ।
3. ਅਪਾਹਜ ਪੈਨਸ਼ਨ: ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ₹1,500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ।
ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਹੈ?
ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ:
- ਸਬੰਧਤ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਜਾਓ
- ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਲਾਗਇਨ ਕਰੋ
- ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰੋ
- ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਪਲੋਡ ਕਰੋ
- ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੋ
ਆਫਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ:
- ਨਜ਼ਦੀਕੀ CSC